مرکزی صفحہ / براہوئی / میرگل خان نصیر نا کتاب آک

میرگل خان نصیر نا کتاب آک

ارٹمی بشخ
نوشتہ : ڈاکٹرشاہ محمد مری/عتیق آسکوہ بلوچ

6:’’کوچ و بلوچ‘‘
دا اسہ وڑ اٹی بلوچ تاریخ ئسے۔ دا 192 پنہ نا کتاب اٹی میر گل خان نصیر انگریز محقق لانگ ورتھ ڈیمز نا کتاب ’’دی بلوچ ریس‘‘نا ایب کیب ٹی مرسہ داٹی بھاز زیبائی ٹی تینا ہیت آتے اوار کرینے۔ دا کتاب تنیا دانا اُردو بدل اَف بلکہ دانا روشنائی ٹی میر صاحب تینا علم و پٹ و پول ءِ حاشیہ ٹی نوشتہ کرے۔ ہنین آ ہیت دادے کہ دا کتاب نا تہہ نا اولی پنہ غا او دا پِنی آ شعر ءِ تسن ءِ:
گریز دا صف ماہر کہ غوغا نیست
کسے کہ کشتہ نہ شداز قبلہ مانیست
و دوارہ دانا شیف آ بریکٹ اٹی یوسف علی عزیز نا پِن ءِ لکھا۔ مننگ کیک کہ شعر یوسف عزیز مگسی نا مرے۔ اصل ٹی دا شعراسہ وڑ اٹی پنافی ءِ یوسف مگسی ءِ۔ ولے ہندا پنہ غا زیبا آ لوز آتون بھلُن بھلُن اسہ پنافی اس دُن ہم ہرے:
’’بلوچستان نا ورنا آ راہشون عطااللہ مینگل نا پِن آ‘‘
ڈیمز نا بھاز آ ہیت آتون اتفاق کرسہ میر گل خان بھاز آ جاگہ اوڑتون اختلاف ہم تخانے۔ بلوچ نسل نا تاریخ‘ قبیلہ غاتا دروشم‘ تاریخی واقعہ غاک‘ فردوسی نا شعر آتا سہی آ تشریح۔۔۔ داڑ اسکان کہ بھاز آجاگہ تیا او ڈیمز نا علم ءِ پورہ چیلنج کرینے۔ کتاب ءِ خواننگ آ گڈ میر گل خان نصیر نا علمیت نا دَرک تو جوانیکہ لگک ولے لانگ ورتھ ڈیمز نا علم ئنا خزانہ آن پر آ دماغ ءِ ہم منوئی تمک۔
میر گل خان نصیر دانا پیش لوز اٹی اسہ عقل ءِ پریفوک ءُُ ہیت اس پارے: ’’ننے دا احساس ارے کہ سَد سال تا ننا قبائلی نظام ہراکہ داسہ مست ئنا دورئنا اسہ نشانی اس سلوک ءِ‘ ساڑی آ دورآتون اوار مننگ کپک۔ ہندا خاطر دا نظام بھاز تیزی اٹ پننگ ءِ، ہرانا سوب بلوچ اسہ قوم اسے نا حیثیت تینا مون بے چیٹی نا گواچی مننگ ءِ۔۔۔۔۔۔ قبائلی ہل *و تس نا پننگ آن الّمی ہرا جاگہ خورک مرو‘ اودے اسہ جوان ءُُ السی طاقت اسے تون پر کروئی تمک۔‘‘
دا کتاب ءِ 1969ء اٹی لعل بخش رند بلوچی پبلیکیشنز نا کنڈ آن شینک کریسس۔
۔۔۔۔۔۔
7:’’شپ گروک‘‘
(تارمہ آ نن ٹی گروک نا روشنائی)
دا میر گل خان نا ارٹمی شعری مجموعہ ءِ۔ لس مخلوق نا زبان و نازرک خیالی آن پر آ دا کتاب 1964ء اٹی شینک مس۔ دانا پیش لوز ءِ بلوچی زبان نا اسہ پین جوان ءُ شاعر و ادیب خواجہ اکبر بارک زئی لکھا۔ دادے کراچی نا بلوچی اکیڈمی تالان کریسس۔ میر گل خان دا کتاب اٹی سامراج و اونا زیاتی خور ،تاس چٹ آتے مخلوق نا مون آ بھاز آسانی و لس آ بولی ٹی پاش کرے۔ سامراج نا کنڈ آن مسٹمیکو دنیا نا معاشی‘ سیاسی و دودربیدگی لٹ و پل نا وضاحت کننگانے و قومی آزاتی نا سبخ تننگانے دا کتاب ٹی۔ داوڑ نا کتاب پاش ءِ کہ سامراجی تاس چٹ و سرکار ہراکہ سگنگ کریرہ۔ تو ایوب حکومت دادے ضبط کرے و دانا خواننگ و تینتون تخنگ ءِ جرم گوندنگا۔
گلبانک اونا اولیکو شعری مجموعہ ئس و شپ گروک ارٹمیکو۔ اولیکو ٹی او کرار و نازرک و سماجی‘ چاگڑدی سوچ اس تخاکہ ولے شپ گروک ٹی اونا جوش و مسخت نا دوئی کننگ کن ترند آ کوک اودے ملک الشعرا نا درجہ آ تیا دیک۔
**
8:’’بلوچستان کی کہانی شاعروں کی زبانی‘‘
دا کتاب ءِ میر صاحب 1968ء ئٹی ساہیوال نا جیل اٹی لکھاسس۔ دادے بلوچی اکیڈمی 1976ء اٹی شینککرے۔ دا کتاب نا پیش لوز ءِ ملک محمد پناہ لکھا۔ 383 پَنہ غاتیا تالان دا پَٹ و پولی آ کتاب ئٹی
میر گل خان نصیر عشقیہ و رزمیہ شاعری و داستان آتے اسیجاہ کرے۔ داٹی رند و لاشار وخت ئنا سرجم ادب اوار ءِ، بالاچ و ہڑتوم آ حمل آتا بارو اٹ شاعری ارے، سسی پنوں و توکلی مست نا ذکر ہم ارے۔
۔۔۔۔۔۔۔۔۔
9:’’گرئند‘‘ (ہورہ)
داکتاب 1971ء ئٹی بس۔ بھاز زیبا غا گچین آ شاعری تون داکتاب ءِ لال بخش رند قلات پبلشرز آن شینککریسُس۔ پاش ءِ کہ دا کل شاعری جیل اٹی لکھنگانے۔ کم ود، داکل سیاسی شاعری ءِ۔ سامراج دشمن، زردار/فیوڈل آتا خلاف و سوشلزم نا حق اٹی ءِ۔ میر صاحب نا دا مجموعہ ٹی ’’چورک‘‘ بھاز زیات ارے۔
۔۔۔۔۔۔۔۔۔
10:’’بلوچی رزمیہ شاعری‘‘
1979ء اٹی تالان مروک آ دا کتاب سنٹرل جیل مچھ ئٹی لکھنگا۔ جیل انا وارڈ نا پِن ئس ’’چیچک وارڈ‘‘۔ دا کتاب ءِ بلوچی اکیڈمی شینککرے۔ مَلک محمد پناہ نا،پامبراکا دوتیٹی دانا درستی راستی نوشتہ کنگاسس۔ اولیکو باب ’’بلوچستان، بلوچ و بلوچی‘‘ ءِ ہرا اسہ وڑنا درستی راستی ئسے۔ میر صاحب بھاز زیباءُُ بناء اس کیک: ’’بل دیوتانا پرستش ءِ کروک آ سرزمین۔۔۔ بلوچستان‘‘
سَے نیم سَد پَنہ غا دا پَٹ و پولی کتاب اٹی میر گل خان ہندن سرپند مبوکہ بلوچ تاریخ ءِ بیان کرینے و قابل ذکر ہمو کل شاعری ءِ اسہ جاہ کرے ہرا فتے بلوچ آک تینا دشمن و جلہو کروک قوم آتون مِڑتننگ وخت آ تخلیق کریسُر۔ نصیر بلوچی ادب نا تاریخ ءِ بلوچ چاگڑد (سماج) نا تاریخ تون اوار کرے نشان تِس۔
’’بلوچی عشقیہ شاعری‘‘
دا‘ اصل ٹی ’’بلوچی رزمیہ شاعری‘‘ نا رند ءِ۔ دا ہم 1979ء اٹی شینک مروک آ سَے نیم سَد پَنہ غاتیا تالان ءِ، دا پَٹ و پولی کتاب ٹی بلوچ آتا عشقیہ شاعری نا تاریخ ءِ اسیجا مچ کرسہ ننا مون آ اتنگانے۔ میر صاحب نہ بیرہ تنیا بلوچی عشقیہ شاعری نا تاریخ ءِ بیان کرینے بلکن دا عشقیہ شاعری ءِ جِتا جِتا سرھال آتیٹی ہم بشخانے و دوارہ ہر سرھال نا بابت شاعری نا مثال آتے کلاسیکل عہد/ وخت آن ہلیس تا جدید دور اسکان ترسہ بسنے۔ اودا کتاب ءِ دہ سرھال ئٹی بشخانے۔سرھال آکو: ’’محبوب نا بارہ ٹی ‘ ہجرئنا نن و دے ناحالیت‘ اوار مننگ نا اُست خواہی‘ قاصد تون گپ کننگ ناسرھال‘ سفتِ یار نا سرھال‘ دید ءِ یار ناسرھال‘ یار تون ایلو گِڑا تے ہم دروشم کننگ ناسرھال‘ عشق ئنا گوازی ناسرھال‘ داستان یا داستان و‘ ڈیہی ناسرھال۔
اوفک عشقیہ شاعری نا اُردو بدل ءِ ہم بھاز زیبدار و روانی اٹ کرینو۔ کتاب نا ودی جاہ ءِ: سینٹرل جیل حیدر آباد۔
۔۔۔۔۔۔۔۔۔
11:’’ھون ءِ گوانک‘‘(دتر نا ہکّل)
شاعری نا مجموعہ ءِ۔ دا 1988ء ٹی مون آ بس۔ شنبلاخ آمبار داٹی ہم اُردوبدل اوار ءِ۔ مچھ جیل و حیدر آباد دا کتاب نا ودی جاء کو۔سرھال آتے ہم ہُربو: چوش نہ بیت، چون بکنت، نوکیں سال‘ بولان، اعلان، بیاقاتل‘ مناں، کئیاںیاد کناں، احمق ءِ گمان، وتن کُجائیں۔
۔۔۔۔۔۔۔۔۔
12:گُلگال (گل نا شاعری)
دا ہمو کتاب ءِ ہرانا پیش لوز ءِ بابا بزنجو لکھانے۔ دازیبدار آ کتاب 1993ء اٹی شینک مس۔ (ودی جاہ‘ جیل) دادے سید ہاشمی اکیڈمی کراچی شینک کرے۔
13:مشھد نا جنگ نامہ
نوری نصیر خان نن کُل بلوچ آتیکن آئیڈیل نا درجہ ءِ تخک۔ میر گل خان نصیر تینا دا کتاب نا پنافی ءِ ’’نوری نصیر خان‘‘ نا پِن آ کرینے۔ سَد پَنہ نا کچ آتالان دا کتاب ئٹی او نوری نصیر خان نا دور‘ اونا دلیری‘ دانائی و انصاف نا سِفت آتے نظم اٹی ایسونے۔ دا مشہد نا بیانیہ ءِ۔ میر تینا پیش لوز ٹی دا ہیت ءِ مون آ ایسنے کہ او دا رزمیہ شاعری ءِ ہمو وخت آ ایسر کریسس ہراتم او گورنمنٹ سنڈیمن ہائی سکول اٹی ہشت جماعت ئٹی خواناکہ۔ او دا داستان قلاتِ میری ٹی خذمت کروک پیرہ بٹے خان مینگل آن بنگوسس و بٹے خان نا پاروک آ داستان ءِ تینتونوشتہ کرے و منہ دے آن پد شعری دروشم تِس و اصل ٹی فردوسی نا شاہنامہ نا ڈول آ بلوچ آتا منظوم تاریخ ءِ لکھنگ خواہسکہ۔ دابابت دا‘ اولیکو کوشست اس ئس۔ 1981ء اٹی میر گل خان نا دا کتاب شینک مس۔ دادے براہوئی اکیڈمی شینک کرے۔
۔۔۔۔۔۔۔۔۔برجااے:

Facebook Comments
(Visited 26 times, 1 visits today)

متعلق ڈاکٹر شاہ محمد مری

ڈاکٹر شاہ محمد مری
ڈاکٹر شاہ محمد مری بلوچستان کے نام ور ادیب اور دانش ور ہیں۔ بلوچستان کی تاریخ، زبان، سیاست اور ثقافت کے ان خاص موضوع ہیں۔ پچاس سے زائد کتب تصنیف کر چکے ہیں۔