مرکزی صفحہ / بلوچی / بلوچ ءِ زندمان ءُ چاگردی جیڑہانی راجدپتری پژدر

بلوچ ءِ زندمان ءُ چاگردی جیڑہانی راجدپتری پژدر

چندن ساچ

مردم کہ راجے ءِ زندمان ءُ آئی ءِ چاگردی جیڑہانی سرا کلم چست کنت یا گپ جنت۔ گڑا پہ آئی ءَ ہژدری انت کہ آ ہما راج ءِ گوستانک، آئی ءِ چاگردی بدلی ءُ سدلی، اودا پیش اتکگیں وئیل واقعیات، نفسیاتی تب ءُ مئیل، سیاسی ءُ اقتصادی چِست ءُ ایرانی پجی ءَ آ راج ءِ زندمان ءِ دراہیں تک ءُ پھناتاں گوں سنگینی ءَ بہ چاریت ءُ نبشتہ بہ کنت، یا گپ بہ جنت گڑا آئی ءِ گپ ارزشت دارنت۔ یک راجے ءِ زندمان ءُ آئی ءِ چاگردی جیڑہانی سرا راہ گوزی گپاں چُشیں مزنیں باکے نیست۔ پرچا کہ مروچی ئیں ہر چست بوتگیں جیڑھ ءِ پُشت ءَ زی ئیں زمانگ ءِ دست مان انت۔ ما کہ بلوچ ءِ زندمان ءُ چاگردی جیڑہانی سرا گپ جنیں گڑا باید انت اِے بچاریں کہ بلوچ ءِ ہزاراں سالانی راجدپتری سفر چونیں سفرے بوتگ ءُ بلوچ ءَ چونیں موسمانی تہا زند گوازینتگ۔ اے حساب ءَ بلوچ ءِ راجدپتر ءَ بچاریں گڑا ما گندیں کہ بلوچ ءِ تہا ایرانی عنصرے ہوار انت۔ بَلے تو بلوچ ءَ سرجم ءَ ایرانی مہلوک لیکھ اِت نہ کن ئے۔

دومی نیمگا اے ہم گندگ بیت کہ بلوچانی تہا ارزشتریں عنصر میڈین ئیگ انت کہ آ ماں میڈیا ءَ جہہ منند بوتگ انت ءُ میڈین مہلوک ءِ بابت ءَ گشگ بیت آ نہ ایوکا کوہنیں راجے بوتگ بلکیں آ ایران ءِ ہندی مہلوکے۔ بازیں زانتکارانی گوشگ انت کہ میدی مہلوک سومیری ءُ عیلامیاں گوں ہمگرنچ انت۔ میدی اگاں نسلی حساب ءَ سومیری نہ انت بَلے یکے دومی ءَ گوں نزینک ءُ گوراں جہہ منند بُوگ ءِ سبب ءَ آہاں یکے ءَ دومی ءِ سرا اثر دَور داتگ۔ یک نیمگے ما اے ہم گندیں بازیں زانتکار بلوچانی سیادی ءَ عیلامی مہلوک ءَ گوں ہمگرنچ کنت۔ بَلے عیلامیانی زبان کوہن اِنت ءُ وانگ نہ بوتگ۔ دومی نیمگا ما اے ہم گندیں عیلامی سرڈگار ءَ بازیں راج جہہ منند بوتگ انت ءُ آیاں جتا جتائیں زبان ءَ گپ ءُ تران کتگ۔ پمیشکا زانتکار اے بابت ءَ ہچ گوشت نہ کن انت کہ بلوچ اِے ڈیھ ءِ کجام ٹک ءَ گوں سیادی دارنت۔ بَلے اِے گپ تچک انت کہ بلوچ یکیں زمانگ ءَ سریا، میسو پوٹیمیا ءُ میڈیا ءِ سرحد ءُ کوہنیں سیمسرانی باز کوہنیں راجے۔ بیشک کہ آئی ءَ بلوچ ءِ نام رند ءَ دئیگ بوتگ۔ زاہریں کہ اگاں بلوچ ءَ اینچکیں سفرے بُرتگ، گڑا آئی ءِ سرا دری راجانی ہم مزنیں اثرے بیت۔

دومی نیمگا ما گندیں بلوچ ہمے ہند ءُ دمگاں کہ آباد بوتگ (مروچی ہم آباد انت) آئی ءِ سر زمین یک انچیں سر زمینے بوتگ کہ آ دائم سوداگر ءُ جنگ گولیں ٹولیانی گوزگ ءِ راہ بوتگ۔ اِدا یونانیاں بگر دانکہ مروچی ئیں زمانگ ءَ بیا باریں چنچو راجاں وتی پاد ایر کتگ۔ اِدا سکندر ءِ فوج ءَ گوں نیروکس ءَ سفر کُتگ ءُ اِدا پرتگیز، فرانسیسی، انگریز ءُ عرباں ہوار ترک ءُ افغانیاں ہم وتی بور تاچینتگ اَنت۔ اِدا جہہ منندیں مردمانی زندمان ءِ سرا اِے درستاں وتی سان وڑے نہ وڑے ءَ دَور داتگ۔ اسلام ءَ چہ ساری ما گندیں کہ بلوچ زرتشتی ءُ مزدکی اَنت۔ مزدک اشتراکیت ءِ منوگر بوتگ ءُ آ ذاتی ملکیت ءِ منوگر نہ بوتگ۔ (رند ءَ اے مزدک ءِ پلہ مرز خسرو نوشیروان عادل کُجام وڑا جَتگ ءُ ہلاس کگت انت۔ آ دگہ کسہے) بَلے زرتشتی مذہب ءُ مزدکی جنز ءِ اثر داں روچ ئِے مروچی ہم بلوچانی سرا ہست اَنت۔ بِلے کہ بلوچ ہزاراں سال اِنت کہ اسلام ءِ منوگر اَنت بَلے آ مروچی ہم آس ءَ یک مزنیں ارزشتے دنت۔ ما را مروچی گوشگ بیت کہ آس ءَ گوں لیب مہ کن۔ آس ءِ سرا سوگند دئیگ ءِ رسم ہم زرتشتی مذہب ءِ داتگیں داد اِنت۔ داں روچ ئِے مروچی ہم مئے دمگاں مات چُکاں گوشنت کہ آس ءَ گوں لیب مہ کن اِت شپ ءَ شلوار ءِ تہا مِس کن اِت۔

پدا ما گندیں کہ شیروان عادل کہ بلوچانی گورا آئی ءِ نام نوشیروان زالم اِنت۔ بلوچانی سرا ارش کنت ءُ بازیں بلوچے جَنت ءُ کُشیت۔ اِے بابت ءَ فردوسی ءِ شاہنامہ ءِ تہا بلوچانی کشت ءُ کوش ءِ بابت ءَ نبشتہ انت کہ
نہ بلوچ ءُ نہ بلوچانی نام ءُ نشان پش کپتگ.

پدا ما گندیں کہ اسلام ءِ آیگ ءَ پد عرب ایران ءِ سرا کہ ارش کن اَنت گڑا بلوچ عربانی سرپ ءَ اوشت اَنت ءُ ایرانیاں گوں جنگ کن انت۔ گوشنت کہ اے جنگ ءَ عرباں گوں بلوچاں برابری ءِ بنیات ءَ قول نامگے ٹاہینتگ۔ پمیشکا بلوچ عربانی ہمراہ بوتگ اَنت۔ بَلے ہرچی بوتگ ایشی ءِ سبب ہما نوشیروان بوتگ کہ آئی ءَ بلوچ نیست ءُ نابودی ءَ رسینتگ اَنت۔ مروچی ہم ایران ءِ جہہ منندیں بلوچ سُنی اَنت۔ آئی ءِ سبب ہمیش انت۔

ایشی ءَ چہ پد بلوچستان ءِ جغرافیائی ارزشت ءَ وہدے ما چاریں تہ بلوچستان جغرافیائی حساب ءَ ہر وہد ءَ ارزشت مند بوتگ۔ ہبدھمی سدی ءِ بندات ءَ ما گندیں کہ اِے سدی ءِ بندات پہ سئے ایشیائی ملک، خلافت عثمانیہ، مغل ءُ ایرانیانی واستا شر نہ بوتگ۔ پرچا کہ اِے سدی ءِ بندات ءَ اِے ملکانی تہا معاشی ءُ سیاسی جیڑھ سراں چست کن انت۔ ہمے سبب انت کہ اِے ملک پُرشت ءُ پروش ءِ دیمپان بنت۔ ہمے معاشی ءُ سیاسی پرشت ءُ پروشانی سبب ءَ یورپی اِدا کاینت ءُ وتی پاداں ایر کن انت۔ یورپی لشکر جنگی سلاہ ءُ آسراتیاں چہ اِے ملکانی فوجیاں دیما اتنت ءُ دومی نیمگا اِدا وت مہ وت جنگ برجاہ اتنت آیاں سیت ءُ نپ چست کُت۔ اِدا یورپی سوب مند بوتنت۔

اِے اولی رند ات کہ یورپیاں وتی پاد اِدا مھ کُت اَنت۔ چش کہ ما راجدپتر ءَ چاریں تہ یورپی اِدا باز رند ءَ اتکگ انت ءُ آیاں پُل ءُ لٹ کنگ ءَ پد پدا وتی راہ گپتگ بَلے ہبدھمی سدی ءَ پد آیاں اِدا وتی پاد پہ دائمی ایر کُت اَنت۔ پدا ما گندیں برطانیہ ایسٹ انڈیا کمپنی ءَ یک کار ءُ باری کمپنی یے ءِ بستار ءَ دنت ءُ آئی ءَ اے دمگاں پہ کار ءُ بار کنگ ءَ آجو کنت۔ اِے آجوئی ءِ سبب ءَ ایسٹ انڈیا کمپنی اِے ملکاں یک زوراکیں کار ءُ باری کمپنی یے ءِ رنگ ءَ دیما کیت۔ بلوچستان ءَ انگریزانی آیگ ءِ بابت ءَ اولی مواد مارا نوزدھمی سدی ءِ بندات ءَ دست کپیت ۔ پرچا انگریزانی ترس بوتگ کہ چش مہ بیت بلوچستان ءِ راہ ءَ یورپ ءِ ایدگہ ملکانی مردم بیاینت ءُ ہندوستان ءَ تاوان بدئے اَنت۔ پمیشکا انگریزاں بلوچستان ءُ افغانستان ءَ وتی چاریگ روان دات اَنت۔

اِے بابت ءَ اولی رپورٹ جارج فورسٹر ءَ جوڑ کُت ایشی ءَ چہ پد کیپٹن گرانٹ مکران کیت ءُ پدا ہنری پوٹنجر ءَ ما گندیں کہ سندھ ءُ بلوچستان ءِ سفر نامگ ءَ نبشتہ کنت۔ ہنری پوٹنجر اپسانی سوداگرے ءِ بستار ءَ بلوچستان ءِ تر ءُ تاب کنت۔ آئی ءَ وتی سفرنامگ ءِ تہا سرجمیں بلوچستان ءِ عکس انگریزانی دیما آورتگ۔ ہمدا چہ ما گندیں کہ انگریز بلوچستان ءَ کاینت۔ اِدا بازیں پندل سازنت۔ پدا میر مہراب خان ءِ کوش ءِ وئیل پیش کیت۔ پدا ما گندیں اِدا گوک پروش ءِ جنگ بیت ءُ بلوچ خان نوشروانی اے جنگ ءَ جنگ بیت۔ چد ءُ پیش ہم ما گندیں ہمل جئیند گوں فرھنگاں جنگ کنت ءُ جَنگ بیت۔ دومی نیمگا ما بلوچ ءِ جند ءَ چاریں کہ آئی ءِ جند ءِ چاگرد کُجام رنگ ءَ بوتگ۔ ما کہ راجدپتر ءَ چماں شانک دئیں تہ اودا بلوچ مارا مُدام وت مہ وتی جنگانی تہا گندگ کیت۔ پیمشکا عطا شاد ءَ گوشتگ کہ

مولا ءِ شہجو ءَ بگند، گیر آر تل ءُ تازیاں
چاکر ءِ ہاریں گورم ءَ ملتہ کاہ چر وتی

اِے بلوچانی سی سالی جنگ اِنت۔ دومی نیمگا ما ہمل جئیند ءُ چاکر کولواہی ءَ ہم وت مہ وت جنگ ءَ گندیں۔ ہمے وڑا دومی مزنیں جنگ نصیر خان نوری ءِ زمانگ ءَ ذکریانی سرا ارش بیت۔ اِے سرجمیں جنگ ءُ جیڑہاں مردم بہ چاریت اِدا یک چیزے گندگ کیت آ ایش انت کہ بلوچاں ہچبر آرام ءُ دلجمیں زندے نہ گوازینتگ۔ ایشی ءَ پد ما اگاں ہستیں دَور ءَ بچاریں اِدا ہم ہما جنگ انت کہ یکشلہ برجاہ انت ءُ پیداک اِنت۔ مروچی ئیں زمانگ کہ ما آئی ءَ پد نوآبادیاتی زمانگ ءِ نام ءَ دئیں۔ اِے زمانگ ءِ وتی رپک ءُ ہنر اَنت۔ اِے ہم کسی چماں چیر نہ اَنت۔

نوکیں پدریچ ءِ بازیں نبشتہ کار ہست کہ آ بلوچ ءِ چاگردی جیڑہانی سرا گپ جنت ءُ بلوچ ءَ ایراد گیپت۔ بَلے آ اے تاریخی سفر ءِ نیمگا چماں شانک نہ دنت۔ باید اِنت کہ یک راجے ءِ سرا گپ جنئگ ءُ آئی ءِ سرا ایراد گرئگ ءَ چہ پیسر آ راج ءِ گوست چارگ ءُ تپاسگ بہ بیت کہ آ راج ءِ سرا چونیں جاور گوستگ انت ءُ آئی ءِ سرا کئے کئے ءَ چونیں چونیں اثر ءُ سان دَور داتگ۔

Facebook Comments
(Visited 39 times, 1 visits today)

متعلق چندن ساچ

چندن ساچ
چندن ساچ نہ صرف بلوچی نثر کے اچھے لکھاریوں میں شمار ہوتے ہیں بلکہ ایک سنجیدہ شاعر بھی ہیں۔